İsrail Gazze’nin Ardından Batı Şeria Sağlık Sistemini Çökertiyor
Haaretz’in raporu, İsrail’in Batı Şeria’da ilaç kıtlığına yol açtığını ve sağlık sistemini çökerttiğini ortaya koyuyor. Mali baskı ve istihdam kısıtlamaları halk sağlığını tehdit ediyor.
Haaretz gazetesinin raporuna göre, İsrail’in uyguladığı mali baskı Batı Şeria’daki kamu eczanelerini boşalttı. İlaç yokluğu nedeniyle hastalar özel piyasadan yüksek fiyatlarla ilaç almak zorunda kalıyor. İsrail’in Filistin’in gümrük gelirlerine el koyması, Filistin Sağlık Bakanlığı’nın borcunu artırarak temel sağlık hizmetlerini dahi sunamaz hale getirdi.
Filistin Sağlık Bakanlığı, bütçe sıkıntısı ve artan yoksulluk nedeniyle Batı Şeria’daki kronik hastaların durumunun kötüleşmesinden ve ölüm oranlarının yükselmesinden endişe duyuyor. Bakanlığın dış tedarikçilere olan borcu 2,6 milyar şekeli (yaklaşık 925 milyon dolar) bulurken, bu rakam 2025 yılı bütçesine (yaklaşık 1 milyar 28 milyon dolar) yaklaşıyor.
Maaş Kesintileri ve İlaç Kıtlığı Personeli Vurdu
Kamu sektörü çalışanları gibi doktorlar ve hemşireler de maaşlarının yarısını veya daha azını alabiliyor. Devlet eczanelerindeki ilaç stokları tükenirken, kanser ve böbrek hastalıkları gibi hayati ilaçlar da bulunamıyor. Kamu sağlık sigortası kapsamındaki birçok hasta, özel piyasadan ilaç alma gücüne sahip değil.
Sağlık sektörü çalışanları mevcut durumu ‘çöküşün eşiğinde’ olarak nitelendiriyor. Filistin Sağlık Bakanlığı, Kurban Bayramı öncesinde temel sağlık hizmetlerini sunma kabiliyetinin risk altında olduğunu bildirmişti. Bu krizin sivil toplum ve özel sağlık kuruluşlarını da olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Gazze Şeridi’ndeki yıkımın ardından İsrail’in Batı Şeria sağlık sistemini adım adım yok ettiği vurgulanıyor. Filistin sağlık sektöründeki krizin temel nedenleri ‘mali darbe’ ve ‘istihdam darbesi’ olarak sıralanıyor.
Mali darbe, İsrail’in topladığı gümrük vergilerini Filistin’e aktarmaması ve Filistin’in su, elektrik borçlarını keserek kalan paraya da el koymasıyla açıklanıyor. İstihdam darbesi ise İsrail’in 170 bin Filistinli işçinin işlerine dönmesini yasaklamasıyla yüz binlerce ailenin gelirini kaybetmesine yol açtı.
Mayıs başından bu yana Batı Şeria’da çalışan doktorlar ve hemşireler, maaşlarının tamamını alamadıkları gerekçesiyle grevde. Devlet hastaneleri sadece hayati tehlike arz eden tedavileri sunabiliyor ancak personel, ilaç ve malzeme eksikliği nedeniyle bu tedavilerin kalitesi de tehlikeye giriyor.
Borç Yükü ve Tedarik Zinciri Kırılganlığı
Sağlık Bakanlığı’nın yaklaşık 925 milyon dolarlık borcu, sivil toplum hastaneleri ve ilaç üretim şirketleri arasında paylaşılmış durumda. Bakan Macid Ebu Ramazan, 1260 çeşit ilacın sadece 260’ının depolarda kaldığını açıkladı.
Eski Sağlık Bakanı Dr. Fethi Ebu Mugli, ilaç şirketlerine borca rağmen ilaç tedarik etme çağrısının, sermaye yetersizliği nedeniyle birçok şirket tarafından karşılanamayacağını belirtti. 2024’te dış tedaviler için yapılan 96 bin sevk yaklaşık 341,6 milyon dolara mal oldu.
Özel hastanelerdeki borçlar nedeniyle çalışan maaşları kesiliyor, banka hesapları eksi bakiyeye düşüyor. Hastalar, ameliyatlar için gerekli malzemeleri ceplerinden karşılıyor, düzenli ilaçları için kredi çekiyor veya yardım arıyor. Kliniklerin kapanmasıyla devlet hastaneleri ve sivil toplum kuruluşları üzerindeki baskı artıyor.
Filistin Tıbbi Yardım Derneği Direktörü Dr. Mustafa Barguti, İsrail’in uluslararası yardım kuruluşlarını bölgeden uzaklaştırma çabaları ve Filistinli STK’ları kapatma kararlarının tıbbi bakımı azalttığını söyledi. Batı Şeria yollarındaki binlerce kontrol noktası ve barikat, acil tıbbi müdahaleleri ve hasta nakillerini engelliyor. Bu durum, ulaşım maliyetlerini artırarak personelin kendi cebinden harcama yapmasına neden oluyor.
Cerrah S. ve Anne B.’nin aktarımları, askeri baskınlar ve yolların kapatılması nedeniyle acil ameliyatlara ulaşılamadığını ve çocukların eğitim ve tedavi hizmetlerinden mahrum kaldığını gösteriyor. Dr. Barguti, tüm bu etkenlerin ‘dikkatli ve hesaplı bir planlamanın ürünü’ olduğunu ifade etti.
Filistin ekonomisi, gümrük gelirlerine el konulması politikası öncesinde de Dünya Bankası raporlarına göre İsrail’in kontrolü nedeniyle yıllık milyarlarca dolar kayıp yaşıyordu. Bu durum, dış bağışlara bağımlılığı artırarak eğitim ve sağlık gibi sosyal bakanlıkların bütçelerini olumsuz etkiledi.
Yorum Yap