Ticaret Bakanı Bolat Kritik Minerallerin Stratejik Önemi Vurguladı

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından düzenlenen Kritik Mineraller Forumu’nda yaptığı konuşmada, kritik ham maddelerin artık sadece emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmez bulunduğunu belirtti.

Bolat, yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirlerinin bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu vurguladı. Bu erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini ifade etti.

Kritik Hammaddelere Yönelik İhracat Kısıtlamaları Artıyor

OECD’nin Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri’nin 2026 yılı tanıtım programına katılan Bakan Bolat, OECD bulgularının bu eğilimi açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009’dan bu yana 5 kat arttığını belirtti.

2022-2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sının ihracat kısıtlamalarından etkilendiğini aktaran Bolat, bazı minerallerde bu oranın daha yüksek olduğunu kaydetti. Kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin yüzde 45’inin kısıtlamalardan etkilendiğini açıkladı.

Kullanılan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü belirten Bolat, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının yaygın araçlar olduğunu, ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin de giderek arttığını ifade etti. Bu eğilimlerin ciddi sonuçları olduğunu dile getirdi.

Bolat, ihracat kısıtlamalarının bazı iç politika hedeflerine hizmet edebileceğinin ve uygulayan ülke yararına getirileri olabileceğinin farkında olduklarını söyledi. Ancak bu kısıtlamaların yaygın kullanımının küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını belirtti.

Türkiye’nin Küresel Ticaret ve İşbirliği Yaklaşımı

OECD Envanteri’nin şeffaflığı güçlendirdiğini ve kanıta dayalı politika tepkilerini desteklediğini vurgulayan Bolat, Türkiye’nin açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiğini söyledi. Kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandığını belirtti.

Bolat, meşru ulusal çıkarların korunması gerektiğini ancak aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin istikrarının da muhafaza edilmesi gerektiğini ifade etti. Türk ekonomisinin dış ticaret tarafından desteklendiğini ve toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu hatırlattı.

Enerji ürünleri, girdiler ve ham madde ihtiyaçları için güvenli ve istikrarlı tedarik zincirlerine duyulan ihtiyacı vurgulayan Bolat, uluslararası işbirliğinin artırılmasına önem verdiklerini sözlerine ekledi.

Dünyanın siyasi, askeri ve ticaret teşkilatlarında büyük sıkıntılar yaşandığı bir dönemde, OECD’nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonda artan bir role sahip olduğunu söyledi. OECD’nin İstanbul’da bölgesel merkezi bulunduğunu ve Ticaret Bakanlığı olarak desteklediklerini belirtti.

Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük ihtiyaç olduğunu belirten Bolat, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zeka gibi alanlarda kritik madenlerin rolünün arttığını ifade etti. Son iki yılda ülkelerin kritik madenler ihracatında giderek daha fazla engel çıkardıklarını gördüklerini vurguladı.

Bolat, milli menfaatleri korurken komşu veya dünya ülkelerinin ekonomilerine zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini ve bunun uluslararası işbirliğini gerektirdiğini söyledi. Kritik maden sahibi ülkelerin milli menfaatlerini koruması gerektiğini, ancak özellikle ham madde zengini az gelişmiş ülkelerin geçmişteki doğal maden zenginliklerinin kendilerine refah getirmediği bir dönemi yeniden yaşamamaları gerektiğini, madenleri işleyerek ekonomilerini katma değerle geliştirmeleri gerektiğini belirtti.

• #Kritik Mineraller
• #Ömer Bolat